ProPublica ubedo kanica mi rweyo lembanyong'a ma timo tic mi lubo tok tic marac pa twero. Kyewo nying pi nwangu lembe madongo mwa mir acel.
Wabe timo ripot podi. Itiye ku lembe moku ikum kite ma piny ma juwodho kud i iye ju medo kudu i karatasi mi cul ma juweko? Icopo lok kud Robert Faturechi pa Signal i 213-271-7217.
I ngei ma prezida Donald Trump umiyu atwonga pa cul manyen i acaki pa dwi eni, White House ugoyu wel pa piny ma kadhu 1,000 ma jubi weko cul ne.
Piny acel ma juketho i karatasi eni ubedo polyethylene terephthalate, ma julwongo ni PET resin, piny ma lyethu ma jutiyo kudu pi yiku agulu.
Ok ong'ere ni ang'o momiyo ne oweyo kompanyino e bwo chik, kendo kata jotelo mag industry ok ong'eyo gima omiyo ne oketh ng'olno.
Ento yero pare ubedo loc pa Coca-Cola bottler Reyes Holdings, acel ikin kampuni madongo ma juwilo i US, ma umego ario ma gimiyo sente madwong ni dul pa Republican. Kampuni ne kawoni ecaku tic ku dilo moko ma ucungo ikum gavumente pa Trump pi gwoko cul migi, lembe ma jugoro nyutho.
Ok ong'ere ka ng'at ma ne otimo lobbying ne otimo tich e kwayo mar waiver. Reyes Holdings ku ju ma gikonyo gi gi dwoko ngo penji pa ProPublica. White House de okwero ni weco, ento jumoko ma gicungo pi tic mi ng'om giwacu nia gavumente ukwero kwac mi weko lembe.
Kethu pa resins i karatasi ma dhanu ungiyu ngo nyutho kite ma gavumenti mi Amerika timo kudu tic mi ketho cul. Ju ma pigi tek gibedo i mudho ikum pirango ma piny moko juculo ku cul man mukende epe. Lembe moko mbe ma jukoro maleng pi aloka loka mi wel mi cul. Judong tic mi tela gi miyo lembe ma tung tung ikum cul nyo gikwero gamu penji moku ci.
Bedo mbe pa bedo maleng i lembe ne ukelo lworo ikind ju ma gingeyo lembe mi kuloka nia kampuni ma gitiye ku winjiri ku lembe mi tela copo nwangu cul ma juweko i dhugola ma cego.
"Ecopu bedu camu sente pa lwak, ento ecopu bedu bende timo ma rac," jadwong moko ma timo tic ikum cik mi cul uwacu ikum ketho PET resin i cul. "I andha, ubedu lembe ma jutimo pio pio ma angeyu ngo ngati moko ma ucidho i White House ni weco ikum lembe eni ku dhanu ceke."
I kare pa tela pa Trump mir acel, ubedu ku yore moko ma juyiko pi yenyo cul ma juculo. Kampuni moko ucwalu waraga mi kwac madwong ma giwacu niya piny migi ucikere ni bedo agonya kud i cul. Kwac ne juwodhe kamaleng kara yore mi ketho cul eca jubedu ka ngiyo maber. Bedo maleng eni uweko ju ma gisomo i ngeye gi nyang ikum penji madwong man ginwangu niya ju ma gimio kony mi gamba pa Republican gicopo nwangu kony.
I kare pa Trump mir aryo, kawoni, yore moko epe ma juyiko pi kwayo cul pa cul. Judong tic man ju ma timo tic mi lwongo dhanu timo tic i dhugola ma cego. Jukony mi Wall Street Journal yenga mukadho olwongo "opacity of the process" ma juporo ku "lek kud i Washington swamp."
Cik pa judongo ma nyutho cul manyen pa Trump bi ketho ngom zo iwi cul pa 10%, ku cul ma jubi weko ni piny ma juyubu i yath, semiconductor, lum, copper, minerals ma pire tek, man kero. Lembe ma lubo eni nyuthu piny ma jubi weko.
Ento, nen pa karatasi pa ProPublica unwangu niya piny madwong upor ungo i dul madongo eni nyo upor ungo kadi nyanok, ento piny moko ma opore i dul eni juweko ngo.
Ku lapor, karatasi mi weko piny ma White House uketho i iye pol pa kit asbestos, ma dhanu mapol gineno ngo ni piny ma pire tek man nen ungo ni epodho i kind kit piny moko ci ma juweko. Piny ma nyayu two kanca dhanu mapol gineno ni piny ma pire tek ungo pi gwoko bedoleng pa ngom nyo pi lim pa US ento podi jutiyo kudu pi yiku chlorine, ento dul pa gavumente pa Biden ma gwoko kwo pa piny ukwero kelo piny eni kud i ngom mange oro mukadho. Gabu pa Trump onyuthu nia ecopu dwoko cen cik moko ma juketho i kare pa Biden.
Jarawec pa American Chemistry Council, dul pa ju ma timo tic ma con ubedu ka kwero cik eni pi en ecopu nyayu peko i dul pa ju ma timo tic mi chlorine, uwaco ni dul ne ubedu ka ketho cing ikum asbestos ni bedo agonya kud i cul man engeyo ngo pirango ma jukethe kudu. (Kampuni ario madongo mi chlorine de ginyutho ngo i karatasi migi mi nyuthu nia gi ketho cing gi ikum cul.)
Piny mukende ma nwangire i karatasi ma juweko ngo ento ma rac ungo uketho i iye coral, shells, man cuttlefish bones (thenge moko pa cuttlefish ma juromo tiyo kudu calu cam pa lei mi pacu).
PET resin de epodho ngo ikind dul moko ci ma juweko. Ju ma gingeyo lembe uwaco ni gavumente copo neno ni piny ma juyubu ku kero pien piny ma jutiyo kudu uai kud i petroleum. Ento piny mukende ma rwate ku rwom ma piny marom eno jukwanu ngo.
"Wabedo ku lworo calu dhanu eca," Ralph Wasami uwacu, jatel wi tic mi PET Resin Association, dilo mi kuloka pi tic mi PET. En uwaco ni resin ne upodhu ngo i dul pa ju ma juweko woko kawang ma juketho i iye packaging pi piny eni.
Lembe ma jugoro nyutho nia i dwi mir angwen mi oro mukadho, ikare ma Trump uloyo kwir, juwil Coca-Cola Reyes Holdings ugamu Ballard Partners ni ketho cing ikum cul. I dwi mir acel mi oro maeni, ikare ma Trump ucungo i tela, rekod nyutho nia Ballard ucaku lwongo Commerce Department, ma ketho cik mi kuloka, pi cul.
Dul ne udoko kabedo ma kampuni ma mitu tic ku gavumente pa Trump ucidho i iye. Etimo lobby pi kampuni pa Trump gire, Trump Organization, man jurutic pare uketho i iye judongo madongo pa gavumente calu Attorney General Pam Bondi man Chief of Staff Susie Wiles. Jatel wi kampuni ne, Brian Ballard, utiye jatel wi tic mi coko lim pa Trump ma Politico ulwonge ni "jatel wi tic ma pire tek uloyu i Washington pa Trump." Etiye acel ikin ju ario ma gi ketho cing gi ikum Reyes Holdings, ni lubre ku rekod pa gavumente.
Chris ku Jude Reyes, umego ma gitiye ku lim madwong ma gitiye i ngeye pa Reyes Holdings, de gitiye ku ribri ma ceng ikum gamba. Karatasi mi nyuthu lim mi yub mi kwir nyutho nia kadi nya gimio kony ni jumoko ma gicungo pi tela pa Democratic, pol pa kony migi mi gamba ucidho ni ju Republican. I ngei loyo pa Trump, Chris Reyes julwonge i Mar-a-Lago ni rombu ku Trump.
Bedo agonya pa PET resin epe kende ni Reyes Holdings, ento bende ni kampuni mukende ma wilu resin pi yiku agulu, man bende kampuni ma tiyo kudu pi kongo. I acaki pa oro e, jatel wi tic pa Coca-Cola uwaco ni kampuni ne biloko ni tiyo ku agulu mapol pi cula manyen ikum aluminium. Yub eca copo rwinyo ka cul manyen de uturo thermoplastics. Lembe ma jukoro nyuthu nia kampuni ne de ukwayu Congress ikum cul mi cul i oro maeni, ento waraga ne unyutho ngo cik ango, man kampuni ne udwoko ngo penji pa ProPublica. (Coca-Cola utemo ni lok kud Trump, emio sente ma romo $250,000 pi yik pare, man CEO migi umiyu Trump kopo pa Diet Coke, kongo ma emaru.)
Kabedo mange ma utimu maber akeca i yore mi kony kud i cul ma kawoni utiye tic mi poto, ma uketho i iye yath matung tung man jam tedo.
American Farm Bureau Federation, dul pa ju ma timo tic mi fur, kawoni gi ketho lembe moko iwi website migi ma gipako lembe ma juweko man gilwongo ni ju ma giweko lum man potash ni "tic matek pa ju ma timo tic mi fur calu American Farm Bureau Federation" man "lanyuth pa tic maber pa dwal pa jufur man jufur."
Piny mukende madwong utiye ma jucwalu kudi ngom mawoko ma gipodho ngo i dul pa duty-exempt, ento copo podho i dul pa duty-exempt ka juloko gi maber.
Lanyuth acel utiye piny ma juyubu ma julwongo ni sucralose. Kethe i iye bikonyo kampuni ma tiyo ku piny eni i cam man kongo. Ento sucralose de pol kare jutiyo kudu i yath mi weko gi leng. Etie ngo lembe ma nyang kani White House uyio ni juketh i iye pi bedo pa yath ma juwodho woko nyo pi the lembe mange.
Ju mapol ma ginwangu twero ubedo tic ma gavumente mi Amerika ubedu ka lubo tok jeni pi cul ma copo bedu i anyim i the twero pare mi ketho cul pi gwoko bedo ber pa ngom.
Lembe ma podi isomo kawoni utiye pi jusom mwa. Wageno ni ebiketho cwinyi ucwaku ProPublica kara wamedara ku timo tic mi lubo tok lembe ma nyuthu tego, nyuthu lemandha, man kelo aloka loka mandha.
ProPublica ubedo ot mi rweyo lembanyong'a ma timo tic mi berocwiny ungo, ma timo tic mi rweyo lembanyong'a ma lubo lembe mandha ma ketho judongo bedo ku twero. Ju caku i 2008 pi dwoko piny pa lembe ma jutimo ikum lembe ma jutimo. Watiyo pi oro ma kadhu 15 ka nyuthu tim ma rac, camu sente pa lwak, man tic marac ku twero — tic ma rwinyo, ma tek, man ma pire tek ni democracy mwa makadhu ikare mukadho. Jalonyo mi Pulitzer Prize wang abiro, wa kelo aloka loka i gavumente mi adhura man mi kabedo, kampuni, kabedo, man mukende mapol, ma wabe ketho mitu pa dhanu i kind lembe ma wabe tito.
Lembe ma pire tek utiye malo uloyu. Nicaku i kura maber i gavumente nitundu ikum yot kum mi nyodo nitundu ikum peko mi kite ma koth ku ceng ryeny kudu, ProPublica utiye i wang lembe ma pire tek. Mic peri bikonyo wa ni mako ju ma gitiye i tela man ni gwoko lemandha i cingwa.
Bed ku jukony ma kadhu 80,000 i ngom zoo pi telo wi lembe mi ngiyo lembe kara ebed ku ngec, eketho cwiny, man ebed ku adwogi ma rii. Wafoyo pi timo tic eni.
Wec ira nikadhu kud i email nyo yore moko ma ber pi miyo lembe ikum gavumente madit man tic pa Trump.
ProPublica bi ketho cwinye ikum kabedo ma mitu nen lee i kare pa Donald Trump mir aryo. Kae utiye lembe moko ma juru gor mwa bi ketho wigi ikumgi — man kite mi tuc ikumgi maber.
Ponj lembe madwong ikum dul pa juru gor mwa. Wabimedara ni poko lembe ma pire tek ka lembe manyen ubekadhu.
Aloko ikum lembe mi yot kum man kabedu man judongo ma telo wigi, ikinde utiye Environmental Protection Agency.
Aloko lembe mi bedopwe man cik, ikinde utiye dipatmen mi cik, jukony cik mi US, man kot.
Aloko lembe mi ot man wotho, ikinde utiye kampuni ma timo tic i dul eni man judongo ma neno wigi.
Ka ipe ku lembe moko ma pire tek, wabemito kony peri. Kyewo nying peri kara ibed ikind jutic mwa mi Federal Worker Resource Network kara ibed ku winjiri kudwa sawa moko ci.
Ju ma gingeyo lembe ma gisomo cik pa ProPublica ginwangu lembe madwong ma nyayu lworo i yub ne ma unyutho kite ma gavumente pa Trump ubeyio ko ryeko pa dhanu ni ketho cing ikum tic ma pire tek.
Lembe ma jugoro ma CNN unwangu nyutho nia jara tic moko mi dipatmen mi tic pa gavumente ma epe ku ngec mi yath utiyo ku AI mi nyang ikum kontrak pa VA ma jubi daru. "AI ubedo jam tic marac," ngati moko ma ngeyo lembe uwacu.
Thomas Fugate, oro acel kende kud i kolej man epe ku ngec mi gwoko bedoleng pa ngom, ubedu jadit mi dipatmen mi gwoko bedoleng pa ngom ma ubedu ka neno wi kabedo madit pa gavumente pi juku tim gero.
Lwiny pa prezida ikum lembe mi tung tung uketho tic pa jurutic pa gavumente ma gisomo lee unyothu — kadi nang tic moko ma giweko ubedu ngo ku winjiri ku yub pa DEI.
Ni lubre ku rekod pa Department of Homeland Security, judongo ung'eyo nia dhanu ma kadhu nusu pa dhanu 238 ma jucwalo kud i ngom migi gibedo ku rekod mi dubo ungo i ngom mi Amerika man gi turo cik mi bedo i ngom mange kende.
Micah Rosenberg, ProPublica; Perla Treviso, ProPublica man The Texas Tribune; Melissa Sanchez ku Gabriel Sandoval, ProPublica; Ronna Riskes, Rebel Alliance Investigations; Adrian Gonzalez, Fake News Hunters, nindo 30, dwi mir abic, 2025, sawa abic mi odiko CST
Calu White House uloko dhanu man lim kud i tic mi lwinyu ikum teror ni tero dhanu madwong kud i ngom migi, adhura ugam ukethu matek ni gwoko tic mi lwiny ikum terrorism ma Washington ubedu ka cwaku con. Adwogi ne ubedo yore moko ma nok nok ma weko kabedo madwong ma jugwoko ngo.
Thomas Fugate, oro acel kende kud i kolej man epe ku ngec mi gwoko bedoleng pa ngom, ubedu jadit mi dipatmen mi gwoko bedoleng pa ngom ma ubedu ka neno wi kabedo madit pa gavumente pi juku tim gero.
Lembe ma jugoro ma CNN unwangu nyutho nia jara tic moko mi dipatmen mi tic pa gavumente ma epe ku ngec mi yath utiyo ku AI mi nyang ikum kontrak pa VA ma jubi daru. "AI ubedo jam tic marac," ngati moko ma ngeyo lembe uwacu.
Kadi bende lembe mi lewic, lubo tok lembe, man tic mi bedo kendgi calu pokol pa awiya, Richard L. Bean podi utiye jatel wi otkol pa awiya ma fodi gitie aradu ma julwongo nyinge.
Paige Pfleger, WPLN/Nashville Public Radio, man Mariam Elba, ProPublica, nindo 7, dwi mir abusiel, 2025, sawa abic mi diewor ET
Saa mi kyewo: Jun-09-2025